تعیین جنسیت جنین به روش پیجیدی (PGD) یکی از پیشرفتهترین و دقیقترین تکنیکها در حوزه ناباروری و ژنتیک است که در چارچوب درمان IVF انجام میشود. این روش با بررسی کروموزومهای جنین قبل از انتقال به رحم، امکان انتخاب جنسیت مورد نظر را با دقتی نزدیک به صد درصد فراهم میکند. علاوه بر تعیین جنسیت، پیجیدی میتواند از انتقال برخی بیماریهای ژنتیکی خطرناک نیز جلوگیری کند که در ادامه به بررسی جزئیات این روش و نکات مهم آن میپردازیم.
دلایل انتخاب جنسیت جنین به روش پی جی دی
انتخاب جنسیت جنین در روش PGD فراتر از یک خواسته شخصی است و گاهی اوقات دلایل پزشکی و ژنتیکی مهمی پشت آن نهفته است در واقع این روش به خانوادهها کمک میکند تا از انتقال بیماریهای خاص جلوگیری کرده یا تعادل خانوادگی را حفظ کنند. از جمله مهمترین دلایل عبارتند از:
- بسیاری از بیماریهای ژنتیکی خطرناک مانند هموفیلی یا دیستروفی عضلانی فقط در پسران یا دختران بروز میکنند. با PGD میتوان جنین سالم از نظر جنسیتی را انتخاب کرد.
- برخی والدین ترجیح میدهند فرزندان دختر و پسر داشته باشند تا تعادل عاطفی و اجتماعی در خانواده برقرار شود.
- برای برخی از زوجها،دانستن جنسیت جنین قبل از تولد، فرآیند بارداری را آرامتر و برنامهریزی برای آینده را آسانتر میکند.
- اگر در خانواده سابقه بیماریهای ژنتیکی خاصی وجود داشته باشد که با جنسیت مرتبط است، این روش میتواند از تولد کودک بیمار جلوگیری کند.
تعیین جنسیت پی جی دی (PGD) قبل از بارداری
روش PGD در واقع بخشی از فرآیند IVF است و پیش از انتقال جنین به رحم انجام میشود، در این روش، پس از لقاح در آزمایشگاه، از جنینهای در حال رشد نمونهبرداری ژنتیکی صورت میگیرد. این کار به متخصصان اجازه میدهد تا کروموزومهای جنسی را بررسی کرده و جنسیت را با دقت بالا تعیین کنند. سپس جنین مورد نظر برای بارداری انتخاب و به رحم منتقل میشود. بنابراین، تعیین جنسیت قبل از شروع بارداری واقعی و در مرحله آزمایشگاهی اتفاق میافتد.
بیشتر بخوانید: تعیین جنسیت به روش آی وی اف
انواع روشهای PGD جهت تعیین جنسیت جنین
برای تعیین جنسیت پی جی دی قبل از بارداری، روشهای مختلفی وجود دارد که در ادامه به آنها اشاره میکنیم:
بیوپسی بلاستومر در روز سوم پس از لقاح
در این روش در روز سوم پس از لقاح ابتدا شکافی در پوسته جنین ایجاد میشود. در این مرحله جنین تقریباُ 8 سلول دارد، سپس یکی از سلولها با دقت جدا و خارج میشود. به جنین 8 سلولی پس از اینکه یکی از سلولهای آن برداشته شود جنین 7 سلولی گفته میشود.
در این مرحله تمامی سلولهای جنین تمایز نیافته هستند به همین دلیل برداشتن 1 سلول هیچ گونه آسیبی به جنینی که در آینده تشکیل میشود، وارد نمیکند و سلولها به تقسیم خود ادامه میدهند و در نهایت به سلولهای تمایز یافتهی تبدیل میشوند. سلولی که در این مرحله برداشته میشود در آزمایشگاه مورد بررسی قرار میگیرد و علاوه بر بیماریهای ژنتیکی میتوان با مشاهدهی کروموزومهای جنسی، جنسیت جنین را نیز تعیین کرد.
با توجه به این که در روش لقاح مصنوعی چندین جنین تشکیل میشوند میتوان تنها جنینهایی با جنسیت انتخابی را جهت لانه گزینی به رحم انتقال داد. یکی از مشکلات بیوپسی در مرحله بلاستومر این است که پس از انتقال جنین به رحم احتمال لانه گزینی آن کمتر میشود به همین جهت بیوپسی در مرحلهی تروفکتودرم روش مناسبتری برای PGD است.
بیوپسی تروفکتودرم در روز 5 یا 6 لقاح
یک تکنیک جدیدتر برای انجام PGD است، در این مرحله از بلاستوسیست، سلولها به صورت یک تودهی درونی (در نهایت جنین را تشکیل میدهند) و تروفکتودرم (در نهایت جفت را تشکیل میدهند) دیده میشوند. در این مرحله با برداشتن بخش کوچکی از تودهی تروفکتودرم میتوان آزمایشهای لازم را انجام داد. تودهی سلولی که در این مرحله برداشته میشود قسمتی است که مربوط به تشکیل جفت است بنابراین هیچ گونه مشکلی در تودهی سلولی داخلی که سلولهای جنین را تشکیل میدهد ایجاد نمیکند.
یکی از معایب آن این است که تقریبا 24 ساعت طول میکشد که نتایج بیوپسی آماده شود. بهترین زمان جهت انتقال جنینها به رحم برای لانه گزینی در روز پنجم و یا اوایل روز ششم میباشد بنابراین با توجه به فناوریهایی که در حال حاضر موجود است این روش برای جنینهای تازه در اکثر موارد عملی نیست به همین دلیل پس از بیوپسی تروفکتودرم، جنینها منجمد میشوند و پس از آماده شدن نتایج میتوان جنین را از حالت انجماد خارج ساخت و سپس به رحم انتقال داد.
نکته: با توجه به اینکه این روش آسیب کمتری به جنین وارد میکند و موفقیت بیشتری به همراه دارد در اکثر موارد این روش جهت تعیین جنسیت و یا بررسی بیماریهای ژنتیکی انتخاب میشود.
سوالات متداول
این روش برای زوجهایی که سابقه بیماریهای وابسته به جنسیت دارند یا دلایل خانوادگی خاصی دارند، توصیه میشود.
خیر، نمونهبرداری از سلولهای جنین در مرحله بلاستوسیست بسیار ایمن است و آسیبی به رشد جنین نمیزند در واقع این کار توسط متخصصان ژنتیک و جنینشناسی با دقت بالا انجام میشود تا سلامت جنین حفظ گردد.
در نهایت…
روش PGD یکی از روشهایی است که با دقت بالا و تقریبا 100 درصد میتواند جنسیت جنینی که با روش IVF تشکیل شده است را تعیین کند. در اکثر موارد این آزمایش برای بررسی بیماریها و ناهنجاریهای ژنتیکی انجام میشود اما در صورتی که بنا بر تشخیص بهترین متخصص زنان در تهران و یا دلایل فردی والدین تصمیم به انتخاب یک جنسیت خاص داشته باشند، میتوان با این روش جنسیت جنین را نیز تعیین کرد.
