سندروم تخمدان پلیکیستیک یا PCO در واقع نام علمی تنبلی تخمدان است، این عارضه با اختلال در عملکرد تخمدانها و ترشح هورمونها مرتبط بوده و میتواند مشکلات مختلف و آزاردهندهای را برای خانمها به وجود آورد. با توجه به تغییر سبک زندگی و افزایش شیوع تنبلی تخمدان در این مقاله به بررسی این بیماری، نشانهها، عوارض و روشهای درمان آن میپردازیم. اگر شما یا اطرافیانتان به این سندروم مبتلا هستید و به دنبال سریعترین راه درمان میگردید تا پایان این مطلب همراه ما باشید.
سندروم تخمدان پلی کیستیک یا PCO چیست؟
سندروم تخمدان پلیکیستیک زمانی ایجاد میشود که تخمدانها در انجام وظایف خود کوتاهی کنند و هورمونهایی که باید ترشح شوند، بهطور صحیح تولید نشوند. این اختلال هورمونی عوارض متعددی را به همراه دارد و هر خانم علائم خاص خود را تجربه میکند.
شیوع سندرم تخمدان پلی کیستیک بین ۵ تا ۱۰ درصد است و برای تشخیص این بیماری، فرد باید حداقل دو مورد از سه نشانه اصلی را داشته باشد، این نشانهها شامل اختلال در تخمکگذاری یا پریودیهای نامنظم، افزایش تستوسترون یا هیپرآندروژنیسم و شکل نامناسب تخمدانها هستند پس تشخیص دقیق به پزشک کمک میکند تا بهترین درمان را انتخاب کند.
علت تخمدان پلی کیستیک
تخمدان پلیکیستیک میتواند بر باروری، چرخه قاعدگی و سلامت عمومی تأثیر بگذارد از همین رو علت ایجاد آن چندگانه و پیچیده است و ترکیبی از عوامل ژنتیکی، هورمونی و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند. که در ادامه بیشتر در مورد هریک از آنها صحبت خواهیم کرد:
عوامل ژنتیکی
سابقه خانوادگی یکی از عوامل مهم در ایجاد تخمدان پلیکیستیک است اگر مادر یا خواهر فرد مبتلا به این سندروم باشند، احتمال ابتلا افزایش مییابد. ژنها میتوانند نحوه ترشح هورمونها و حساسیت بدن به انسولین را تحت تاثیر قرار دهند از همین رو باعث میشوند تا تخمدانها بهطور طبیعی عملکرد مناسبی نداشته باشند.
اختلالات هورمونی
تغییر در سطح هورمونهای جنسی، بهویژه افزایش تستوسترون، از دلایل اصلی این بیماری است و هیپرآندروژنیسم هم باعث ایجاد مشکلاتی مانند رشد موهای زائد، آکنه و اختلال در تخمکگذاری میشود از همین رو تعادل بین هورمونهای زنانه و مردانه در تخمدان به هم میخورد و چرخه قاعدگی نامنظم میشود.
مقاومت به انسولین
در بسیاری از خانمهای مبتلا به تخمدان پلیکیستیک، سلولها نسبت به انسولین حساسیت کمتری دارند، این موضوع باعث افزایش سطح انسولین و تحریک تخمدانها برای تولید هورمونهای مردانه میشود. توجه داشته باشید که مقاومت به انسولین همچنین خطر ابتلا به دیابت نوع دو و چاقی را افزایش میدهد.
سبک زندگی و چاقی
وزن بالا و سبک زندگی کمتحرک شدت علائم سندروم تخمدان پلیکیستیک را تشدید میکند در واقع چاقی باعث افزایش مقاومت به انسولین و اختلال هورمونی میشود همچنین علائم بیماری را بدتر کرده و روند درمان را دشوار میکند.
توضیحات خانم دکتر زهرا خلج درباره سندروم تنبلی تخمدان PCO
علائم تخمدان پلی کیستیک
تشخیص سندروم پلی کیستیک مقداری سخت است چرا که اکثر نشانههای آن با خیلی از مشکلات رایج در خانمها مشترک میباشند از مهمترین علائم این بیمر عبارتند از:
- رویش بیش از حد موهای زائد مخصوصا در قسمت چانه
- نوسانات وزنی به ویژه کم شدن وزن
- الگوی ریزش موی مردانه و طاسی
- نازایی و مشکلات بارداری
- سطح بالای تستوسترون
- مقاومت به انسولین
- کیست تخمدانی
- نوسانات خلق و خو
- قاعدگی نامنظم
- جوش و آکنه
تشخیص تخمدان پلی کیستیک
تشخیص تخمدان پلیکیستیک اهمیت زیادی در شروع درمان به موقع و پیشگیری از عوارض طولانیمدت دارد. این سندروم به دلیل تنوع علائم و شدت متفاوت آن در ، نیازمند ارزیابی دقیق بالینی و آزمایشگاهی است.
شرح حال و معاینه
یک سری علائم و مشکلات مثل چرب شدن پوست، جوش آکنه، بینظمی عادت ماهیانه و ریزش مو باعث میشود بیمار به پزشک مراجعه کند. با مشاهده هر یک از علائم چیزی که به آن ذهنش میرسد مشکلات هورمونی و تخمدان پلی کیستیک میباشد، البته که معاینهی بالینی برای تشخیص گذاری کافی نیست و باید آزمایشات هورمونی و سونوگرافی هم انجام بشود.
سونوگرافی
سونوگرافی تشخیصی سندروم پلی کیستیک رحم و تخمدانها بزرگ و پر از فولیکولهای ریز شده را نشان میدهد، به همین خاطر حجم آنها از حالت طبیعی بیشتر میباشد که در سونوگرافی سندروم تخمدان پلی کیستیک به راحتی قابل تشخیص است.
آزمایشات هورمونی
آزمایشهایی که در جهت تائید یا رد PCO گرفته میشوند باید در یکی از روزهای دوم تا چهارم سیکل قاعدگی انجام بشود. در طی این آزمایشها سطح هورمونهای مردانه، تیروئیدی، تخمدانی، پرولاکتین و همچنین قند و کلسترول چک میشود.
بینظمی قاعدگی و PCO
PCO باعث طولانیتر شدن سیکل قاعدگی میشود و دورهها را به بیش از ۳۵ روز افزایش میدهد. در نتیجه در طول یک سال کمتر از ۹ بار پریود شوید این مشکل تنها زمانی مربوط به PCO است که علت دیگری مانند عفونت یا شرایط استرسزا در محیط وجود نداشته باشد.
برای دریافت نوبت از دکتر زهرا خلج بهترین متخصص زنان در تهران با شماره ۰۹۳۰۵۳۰۱۱۳۰ و ۰۲۱۸۸۵۹۶۳۸۶ تماس بگیرید.
بهترین درمان برای سندروم تخمدان پلی کیستیک
درمان سندرم تخمدان پلی کیستیک اهمیت زیادی در کاهش علائم، بهبود باروری و پیشگیری از عوارض طولانیمدت دارد. در حالت کلی روشهای درمانی شامل تغییر سبک زندگی، دارودرمانی و در موارد خاص جراحی هستند و بر اساس وضعیت هر بیمار برنامهریزی میشوند.
کاهش وزن
در خانمهایی که اضافه وزن دارند کاهش وزن نقش مهمی در بهبود علائم سندروم تخمدان پلیکیستیک دارد همچنین به منظم شدن چرخه قاعدگی کمک کرده و حساسیت بدن به انسولین را بهبود میبخشد. حتی کاهش وزن اندک میتواند تاثیر قابل توجهی بر باروری و سلامت هورمونی داشته باشد.
تجویز دارو
برای درمان PCO از داروهایی مانند کلومیفن، لتروزول، متفورمین و گنادوتروپین البته با تجویز پزشک استفاده میشود، البته این داروها در برنامههای درمان ناباروری نیز کاربرد دارند. کلومیفن شانس حاملگی را افزایش میدهد و لتروزول میتواند تعداد تولدهای موفق را بیشتر کند.
عمل جراحی
در صورتی که روشهای دارویی و کاهش وزن پاسخگو نباشند، جراحی به عنوان گزینه بعدی مطرح میشود. در این روش، پزشک حفرههای کوچکی در تخمدان ایجاد میکند تا سطح هورمونهای مردانه کاهش یابد. این جراحی که به نام جراحی حفرهای تخمدان شناخته میشود، اثر موقتی دارد اما در بسیاری از موارد، پس از حدود یک سال شانس بارداری افزایش مییابد.
خطرات سندرم تخمدان پلی کیستیک برای سلامت رحم
طولانی شدن چرخههای قاعدگی به این معنا است که سطح هورمونهای جنسی برای مدت طولانی در بدن بالا میماند. این افزایش هورمون باعث ضخیمتر شدن دیواره رحم میشود دیوارهای که در هر پریودی باید تخریب و تجدید شود.
وقتی این دیواره بیش از حد ضخیم میشود، فرد هنگام پریودی، خونریزی شدید و غیرطبیعی تجربه میکند. در نتیجه احتمال باقی ماندن لایههای اضافی و ایجاد بافت اضافه افزایش مییابد که میتواند خطر ابتلا به آندومتریوز یا سرطان رحم را بالا ببرد. حتی اگر فعلا اختلال مشکلی ایجاد نکرده باشد، انجام اقدامات کنترل و درمانی ضروری است.
سوالات متداول تخمدان پلی کیستیک
بله اکثرا حامله میشوند اما مقداری با تاخیر و با انجام درمانهای مناسب و تنظیم چرخهی قاعدگی میتواند بارداری را تجربه کنند.
بله، به این صورت که این سندروم موجب طولانی شدن سیکل قاعدگی میشود و به این معناست که در طول سال کمتر از تعداد معین و صحیح دچار عادت ماهانه میشود که این موضوع کماکان تاثیر منفی بر سلامت کل اعضای بدن دارد.
سبک زندگی در همه جور مشکل و بیماریای تاثیر گذار است لذا با اصلاح عادات غذایی خود یا با ورزش کردن منظم میتوانید اختلالات هورمونی خود را تحت کنترل در آورید.
در انتها…
سندروم تخمدان پلیکیستیک یک اختلال هورمونی پیچیده است که برروی باروری و سلامت عمومی تاثیر میگذارد، تشخیص به موقع و درمان مناسب شامل اصلاح سبک زندگی، دارودرمانی و در صورت نیاز جراحی، میتواند علائم را کاهش داده و شانس باروری را افزایش دهد، توجه به سلامت روان و حمایت پزشکی مستمر نیز نقش مهمی در مدیریت این بیماری دارد.
