پیچ خوردگی تخمدان یکی از شرایط اورژانسی زنان است که در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع میتواند عوارض جدی به همراه داشته باشد. این عارضه زمانی رخ میدهد که تخمدان به دور رباطهای نگهدارنده خود میچرخد و جریان خون آن مختل میشود. درد ناگهانی و شدید در پایین شکم، حالت تهوع و استفراغ از مهمترین نشانههای آن هستند. اهمیت موضوع در این است که بسیاری از زنان در ابتدا این علائم را با مشکلات گوارشی یا قاعدگی اشتباه میگیرند. اگر به دنبال شناخت علائم و راههای درمان این وضعیت هستید، ادامه این مطلب میتواند پاسخهای دقیقی به شما بدهد.
پیچ خوردگی تخمدان چیست؟
پیچ خوردگی تخمدان که با نام پیچ خوردگی آدنکس نیز شناخته میشود، اگرچه به ندرت رخ میدهد و تنها ۲ تا ۳ درصد موارد اورژانسهای زنان را شامل میشود، اما در صورت بروز میتواند بسیار دردناک بوده و یک اورژانس پزشکی جدی محسوب شود. توجه داشته باشید که تشخیص این عارضه نیز دشوار است زیرا علائم آن شباهت زیادی به بیماریهایی مانند آپاندیسیت دارد.
علائم پیچخوردگی تخمدان
شدت و نوع این علائم بسته به میزان پیچخوردگی و مدت زمان انسداد جریان خون متفاوت است، اما در اکثر مواقع نشانهها انقدر شدید هستند که نیاز به مراجعه فوری به پزشک دارند. از مهمترین این علائم عبارتند از:
- درد ناگهانی و شدید در ناحیه پایین شکم یا لگن
- حالت تهوع و استفراغ
- تب و تعریق در برخی موارد
- حساسیت شکمی و درد هنگام لمس
- اختلال در چرخه قاعدگی یا خونریزی غیرمعمول
- درد منتشرشونده به پشت یا رانها
علت پیچ خوردگی تخمدان
این اتفاق به دنبال شرایطی ایجاد میشود که باعث بزرگ شدن یا سنگین شدن تخمدان شود از همین رو شناخت علت آن کمک میکند تا عوامل خطرساز سریعتر شناسایی و از عوارض جدی هم پیشگیری شود.
- وجود کیست یا توده باعث افزایش وزن و حجم تخمدان شده و احتمال پیچ خوردن آن را بیشتر میکند.
- داروهای باروری باعث بزرگ شدن تخمدان میشوند و این مسئله میتواند زمینهساز پیچ خوردگی باشد.
- در برخی خانمها، اندازه تخمدان به دلایل مختلف بزرگتر است که این عامل احتمال پیچ خوردگی را افزایش میدهد.
- به دلیل تغییرات هورمونی و افزایش جریان خون در لگن، خطر پیچ خوردگی تخمدان در دوران بارداری بیشتر میشود.
- چسبندگیها یا تغییرات ساختاری ناشی از جراحیهای پیشین میتوانند حرکت طبیعی تخمدان را مختل کرده و زمینهساز پیچ خوردگی شوند.
بیشتر بخوانید: نارسایی تخمدان
پیچ خوردگی تخمدان چگونه تشخیص داده میشود؟
تشخیص پیچخوردگی تخمدان به دلیل شباهت علائم آن با بیماریهایی مانند آپاندیسیت یا عفونتهای لگنی، کار سادهای نیست. به همین دلیل از روشهای مختلفی استفاده میشود که عبارتند از:
معاینه بالینی
پزشک با بررسی شرح حال بیمار و لمس شکم یا لگن، شدت و محل درد را ارزیابی میکند. وجود درد ناگهانی، تهوع و حساسیت موضعی پزشک را به احتمال پیچخوردگی تخمدان مشکوک میکند، اما این روش به تنهایی کافی نیست و نیاز به بررسیهای تکمیلی دارد.
سونوگرافی داپلر
مهمترین ابزار تشخیصی پیچخوردگی تخمدان است، در این روش جریان خون تخمدانها بررسی میشود و کاهش یا قطع جریان خون نشانهای جدی از پیچخوردگی است. علاوه بر آن، سونوگرافی میتواند وجود کیست یا توده در تخمدان را نیز نشان دهد.
آزمایش خون و ادرار
این آزمایشها برای سایر بیماریها مانند عفونت یا مشکلات کلیوی انجام میشوند درواقع افزایش گلبولهای سفید در آزمایش خون میتواند نشانهای از التهاب یا نکروز ناشی از پیچخوردگی باشد، اما بهتنهایی تشخیصدهنده نیست.
لاپاراسکوپی تشخیصی
زمانی که تشخیص همچنان نامشخص باقی بماند، پزشک لاپاراسکوپی انجام داده میشود درواقع این روش جراحی کمتهاجمی امکان مشاهده مستقیم تخمدان و بررسی وضعیت آن را فراهم میکند و در صورت تأیید پیچخوردگی، درمان نیز همزمان انجام میشود.
برای دریافت نوبت از دکتر زهرا خلج بهترین متخصص زنان در تهران با شماره ۰۹۳۰۵۳۰۱۱۳۰ و ۰۲۱۸۸۵۹۶۳۸۶ تماس بگیرید.
درمان پیچ خوردگی تخمدان
درمان پیچخوردگی تخمدان به دلیل اینکه یک وضعیت اورژانسی محسوب میشود، باید سریع انجام شود تا از آسیب دائمی به تخمدان جلوگیری گردد. هدف اصلی درمان، بازگرداندن جریان خون به تخمدان و پیشگیری از برداشتن آن است.
لاپاراسکوپی
لاپاراسکوپ یک لوله بلند و باریک میباشد که از طریق برش کوچکی از شکم به داخل بدن فرستاده میشود و به واسطه دوربین کوچکی هدایت میشود. جراحی لاپاراسکوپی نیاز به بیهوشی دارد اما نسبت به جراحیهایی که در گذشته انجام میشد کمتهاجمی است و چند ساعت پس از پایان عمل بیمار میتواند به منزل بازگردد.
لاپاراتومی
در مواردی که تخمدان آسیب گسترده دیده یا شرایط بیمار اورژانسی است، از جراحی باز (لاپاراتومی) استفاده میشود. این روش امکان دسترسی مستقیم به تخمدان و بررسی کامل آن را فراهم میکند.
برداشتن کیست یا توده تخمدانی
اگر علت پیچخوردگی وجود کیست تخمدان یا توده باشد، جراح همزمان آن را خارج میکند تا احتمال بروز مجدد پیچخوردگی کاهش یابد.
اووفورکتومی (برداشتن تخمدان)
در صورتی که جریان خون برای مدت طولانی قطع شده و بافت تخمدان دچار نکروز شده باشد، به ناچار تخمدان برداشته میشود. البته توجه داشته باشید که این روش تنها زمانی انجام میشود که حفظ تخمدان امکانپذیر نباشد.
سوالات متداول پیچ خوردگی تخمدان
هیچ روشی جهت جلوگیری از پیچ خوردگی تخمدان وجود ندارد اما با انجام چکاپهای منظم، به خصوص برای افرادی که دچار کیستهای تخمدان هستند میتوان احتمال پیچ خوردگی تخمدان را تا حدودی کاهش داد.
این بیماری در هر سنی میتواند ایجاد شود اما در میان خانمهایی که در سنین باروری قرار دارند بیشتر شیوع دارد.
پیچ خوردگی تخمدان اگر به موقع تحت درمان قرار نگیرد باعث از دست دادن تخمدان خواهد شد که موجب بروز مشکلاتی در باروری خانمها خواهد شد، از همین رو جهت جلوگیری از عفونتهای بعدی باید تخمدان خارج شود.
در نهایت…
پیچخوردگی تخمدان از جمله مشکلاتی است که بیتوجهی به آن میتواند پیامدهای جبرانناپذیری مانند از دست دادن تخمدان به همراه داشته باشد از همین رو تشخیص سریع با کمک روشهای تصویربرداری و مداخله جراحی بهموقع، شانس حفظ عملکرد تخمدان را افزایش میدهد از همین رو آگاهی خانمها از علائم هشداردهنده و مراجعه فوری به پزشک در صورت بروز دردهای شدید شکمی، نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی این عارضه دارد.
