درمان نازایی یکی از دغدغههای اصلی زوجهایی است که پس از مدتها تلاش، هنوز موفق به بارداری نشدهاند، امروزه با پیشرفت علم پزشکی روشهای متنوعی برای درمان نازایی وجود دارد که میتواند امید را به زندگی بسیاری از زوجها بازگرداند. از درمانهای دارویی و اصلاح سبک زندگی گرفته تا روشهای پیشرفتهای مانند IVF و IUI، هرکدام بسته به علت ناباروری کاربرد خاصی دارند در ادامه به بررسی کامل و دقیق روشهای درمان نازایی و میزان موفقیت هر یک میپردازیم.
نازایی یا ناباروری چیست؟
نازایی یا ناباروری به وضعیتی گفته میشود که در آن زوج پس از گذشت حداقل یک سال رابطه جنسی منظم و بدون استفاده از روشهای جلوگیری، موفق به بارداری نمیشوند. این مشکل میتواند از یکی از طرفین یا هر دو ناشی شود و دلایل آن از اختلالات تخمکگذاری و مشکلات رحمی در زنان گرفته تا کاهش کیفیت یا تعداد اسپرم در مردان بسیار متنوع است.
نکته: نازایی بههیچوجه به معنای ناتوانی کامل در بارداری نیست، بلکه با تشخیص بهموقع و انتخاب روش درمانی مناسب، در بیشتر موارد قابل درمان و کنترل است.
علت نازایی
نازایی دلایل گوناگونی دارد و میتواند از مشکلات مربوط به خانمها، آقایان یا هر دو نشات بگیرد. شناخت دقیق علت نازایی نخستین گام برای انتخاب بهترین روش درمان است از مهمترین علل نازایی در زنان و مردان به شرح زیر است:
علت نازایی در خانمها
- اختلال در تخمکگذاری به دلیل سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) یا اختلالات هورمونی
- انسداد یا آسیب دیدگی لولههای فالوپ در اثر عفونت یا جراحیهای قبلی
- اندومتریوز یا رشد بافت داخلی رحم در خارج از آن
- مشکلات رحمی مانند پولیپ، فیبروم یا ناهنجاریهای مادرزادی رحم
- افزایش سن و کاهش ذخیره تخمدان
- چاقی یا کمبود وزن شدید که بر تعادل هورمونی اثر میگذارد
علت ناباروری مردان
- کاهش تعداد یا تحرک اسپرمها
- اختلال در شکل و کیفیت اسپرمها
- واریکوسل یا گشادشدگی وریدهای بیضه
- مشکلات هورمونی یا ژنتیکی
- مصرف سیگار، الکل یا داروهای خاص
- قرار گرفتن در معرض گرمای زیاد یا مواد شیمیایی مضر
انواع ناباروری در خانمها و آقایان
این تقسیمبندی بر اساس سابقه بارداری خانم انجام میشود و هرکدام دلایل و شرایط متفاوتی دارند. شناخت نوع ناباروری به پزشک کمک میکند تا مسیر درمانی مناسبتری برای هر زوج انتخاب کند.
ناباروری اولیه
ناباروری اولیه زمانی رخ میدهد که زن و مرد با وجود رابطه منظم و بدون استفاده از روشهای پیشگیری، تاکنون هیچ تجربه بارداری نداشتهاند. به طور معمول این نوع ناباروری ناشی از مشکلات تخمکگذاری، انسداد لولههای فالوپ، مشکلات رحمی در زنان یا اختلال در تولید و کیفیت اسپرم در مردان است از همین رو تشخیص زودهنگام در این مرحله میتواند با درمانهای دارویی یا روشهای کمکباروری، شانس بارداری را به میزان قابل توجهی افزایش دهد.
ناباروری ثانویه
در ناباروری ثانویه، زن پیشتر حداقل یک بار تجربه بارداری داشته است، اما در تلاشهای بعدی برای بارداری با مشکل مواجه میشود. این وضعیت به دلیل تغییرات هورمونی، افزایش سن، عفونتهای رحمی، چسبندگی لولهها یا افت کیفیت اسپرم رخ میدهد. در چنین شرایطی، بررسی دقیق سابقه بارداری، آزمایشهای هورمونی و تصویربرداری از رحم میتواند به شناسایی علت و انتخاب درمان مناسب کمک کند.
نازایی بدون علت چیست؟
نازایی بدون علت زمانی است که با وجود انجام تمام آزمایشها، دلیل مشخصی برای ناباروری پیدا نمیشود و حدود ۱۵ تا ۳۰ درصد از زوجها را درگیر میکند. در این حالت عواملی مانند استرس و مشکلات روانی، واکنش غیرطبیعی سیستم ایمنی به اسپرم، عفونتهای پنهان دستگاه تناسلی، به دام افتادن تخمک یا کاهش تحرک اسپرم میتوانند نقش داشته باشند.
همچنین نقص در ترشح هورمون پروژسترون یا غیرطبیعی بودن تخمک از دیگر علل احتمالی هستند توجه داشته باشید که درمان این نوع نازایی با روشهای کمکی و تحت نظر بهترین متخصص زنان امکانپذیر است.
برای دریافت نوبت از دکتر زهرا خلج بهترین متخصص نازایی در تهران با شماره مطب تماس بگیرید.
بهترین روش درمان ناباروری و نازایی
درمان ناباروری و نازایی به پیشرفتهای چشمگیری در سالهای اخیر رسیده است و امروزه بسیاری از زوجهایی که پیشتر نامید بودند، میتوانند با کمک روشهای نوین صاحب فرزند شوند. انتخاب بهترین روش درمان به علت ناباروری، سن، شرایط جسمی و سابقه پزشکی هر زوج بستگی دارد.
درمان دارویی
درمان دارویی نخستین قدم برای بسیاری از زوجهاست، داروهایی مانند کلومیفن، لتروزول و متفورمین به تنظیم تخمکگذاری در زنان کمک میکنند و در مردان نیز داروهای تقویتی برای بهبود کیفیت اسپرم تجویز میشود. این روش برای افرادی موثر است که ناباروری آنها ناشی از اختلالات هورمونی یا تخمکگذاری است.
تلقیح داخل رحمی اسپرم (IUI)
در این روش، اسپرم شستهشده و آمادهشده به داخل رحم تزریق میشود تا شانس برخورد اسپرم و تخمک افزایش یابد، درمان ناباروری با IUI برای زوجهایی که دچار کاهش خفیف کیفیت اسپرم یا مشکلات جزئی در تخمکگذاری هستند توصیه میشود. این روش ساده، کمتهاجم و به نسبت کمهزینه است.
لقاح آزمایشگاهی (IVF)
در درمان ناباروری با IVF تخمکها از تخمدان استخراج شده و در آزمایشگاه با اسپرم ترکیب میشوند تا جنین تشکیل شود سپس جنین به رحم منتقل میشود. این روش برای موارد پیچیدهتر ناباروری مانند انسداد لولههای فالوپ، اندومتریوز یا کاهش شدید کیفیت اسپرم بسیار موثر است. نرخ موفقیت IVF با پیشرفت فناوریهای جدید به طور قابل توجهی افزایش یافته است.
میکرواینجکشن
در میرواینجکشن یک اسپرم بهصورت مستقیم به داخل تخمک تزریق میشود تا لقاح انجام گیرد. ICSI برای مردانی که تعداد یا تحرک اسپرم بسیار پایین دارند به کار میرود. این روش دقت بالایی دارد و یکی از موفقترین درمانها برای ناباروری مردانه محسوب میشود.
جراحی لاپاراسکوپی یا هیستروسکوپی
در صورتی که علت ناباروری وجود مشکلات ساختاری در رحم، لولههای فالوپ یا تخمدان باشد، جراحی لاپاراسکوپی یا هیستروسکوپی یک روش درمانی موثر است. این روشها با حداقل تهاجم انجام میشوند و میتوانند چسبندگیها، کیستها یا پولیپهای رحمی را درمان کنند تا مسیر بارداری هموار شود.
درمان نازایی
برای درمان نازایی چه بخوریم
هنگامی که خانمها برای درمان نازایی اقدام میکنند، باید به این نکته توجه داشته باشند که نوع تغذیه تاثیر زیادی بر موفقیت درمان دارد. رعایت رژیم غذایی سالم و متعادل میتواند به بهبود عملکرد هورمونها و افزایش شانس بارداری کمک میکند همچنین مصرف برخی غذاها باید محدود یا حذف شود تا روند درمان با اختلال مواجه نشود.
یکی از مواردی که پیش از آغاز درمان نازایی توصیه میشود، استفاده از مکملهای دارویی و ویتامینها است، در صورت مشاهده کمبودهای تغذیهای در آزمایش خون، پزشک مکملهایی مانند اسیدفولیک، آهن، ویتامین B و ویتامین D تجویز میکند توجه داشته باشید که تامین این مواد در رژیم غذایی روزانه نقش مهمی در آمادهسازی بدن برای بارداری دارد.
در نهایت…
درمان نازایی فرآیندی چندمرحلهای است که نیازمند صبر، پیگیری و انتخاب روش مناسب تحت نظر پزشک متخصص است؛هرچند علت ناباروری در هر زوج متفاوت است، اما با پیشرفت علم و استفاده از روشهایی مانند دارودرمانی، IVF، IUI و اصلاح سبک زندگی، امروزه شانس بارداری تا حد زیادی افزایش یافته است. در نهایت، مراجعه به پزشک باتجربه و رعایت توصیههای تغذیهای میتواند مسیر درمان را کوتاهتر و احتمال موفقیت را بیشتر کند.
